Reklama
  • Czwartek, 14 stycznia (08:05)

    Tajemnicza polineuropatia

Uszkodzenie nerwów obwodowy ch jest najczęstszą przyczyną zaburzeń czucia.

Polineuropatia to grupa chorób polegających na uszkodzeniu wielu nerwów obwodowych, czego skutkiem jest zaburzenie przewodzenia impulsów nerwowych.

Ich przyczyną bywają choroby (cukrzyca, alkoholizm, niedoczynność tarczycy, marskość wątroby, choroby nerek, nowotwór), chemioterapia i radioterapia, czynniki toksyczne (zatrucia metalami oraz dwusiarczkiem węgla), zatrucia lekami, procesy immunologiczne (np. zespół Guillane-Barrégo).

Reklama

A także czynniki genetyczne, zaburzenia składu białek (tzw. dysproteinemie – chłoniaki, szpiczak mnogi), czynniki infekcyjne (świnka, błonica, mononukleoza, HIV), niedożywienie i wyniszczenie, niedobór witamin, zwłaszcza z grupy B. Najczęstszą formą choroby jest polineuropatia cukrzycowa.

Objawy

Większość polineuropatii objawia się poprzez zaburzenia zarówno ruchowe, czuciowe, jak i autonomiczne (ramka). Zwykle narastają one przez wiele lat, a ich początek trudno określić w czasie.

Zmienia się odczuwanie wibracji, dotyku, temperatury i bólu. Wielu chorych zgłasza się do lekarza z powodu dolegliwości w obrębie stóp i rąk (tzw. obszar „skarpetek i rękawiczek”): uczucia zimna lub gorąca, drętwienia, pieczenia, kłucia, parzenia i bólu, który nie chce ustąpić po lekach z domowej apteczki.

Dolegliwości te, związane z uszkodzeniem włókien czuciowych, są obustronne, silniejsze nocą. W nocy często towarzyszą im kurcze mięśni nóg, a już lekki dotyk kołdry powoduje niekiedy tak nieprzyjemne doznania, że zmusza do spania bez przykrycia (przeczulica).

Inne symptomy wskazują na uszkodzenie włókien ruchowych: to częste potykanie się, trudności z odkręceniem słoika, wejściem po schodach, niepewność przy stawianiu kroków, marynarski chód (w rozkroku).

Brak pobudzania mięśni skutkuje bowiem ich stopniowym osłabieniem i zanikiem. Gdy zaś uszkodzone są też włókna autonomiczne nerwów obwodowych – zmianami w obrębie skóry (zaburzenia potliwości, ucieplenie, pojawienie się pęcherzy, rogowacenie, zasinienie, zcieńczenie) i paznokci (łamliwość, zmiana barwy).

Diagnoza

Rozpoznanie polineuropatii opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym i badaniach dodatkowych.

Neurolog pyta chorego o rodzaj i charakter dolegliwości, przebyte i obecne choroby, leki przyjmowane aktualnie i w przeszłości, zwłaszcza te, z którymi związane jest ryzyko polineuropatii. A także inne metody leczenia, którym był poddawany, wykonywaną pracę i narażenie na toksyny.

Potem chory badany jest neurologicznie. Lekarz przygląda się jego postawie, sprawdza chód, stan mięśni, ruchomość i siłę kończyn, czucie dotyku, wibracji (kalibrowanym stroikiem), bólu (sterylną igłą) i temperatury (specjalnym wskaźnikiem).

Sprawdza też młotkiem odruchy głębokie (ramienno-promieniowe, kolanowe, skokowe) i patologiczne (np. odruch Babińskiego – nieprawidłowe wygięcie palców stopy). Przysłowiową „kropką nad i” dla postawienia diagnozy są badania dodatkowe pozwalające wykryć lub potwierdzić czynnik sprawczy.

Lekarz zlecić może badania krwi (morfologia, OB, poziom cukru, próby wątrobowe, badania czynności tarczycy i nerek, bakteriologiczne, stężenia witamin z grupy B, na obecność metali). A także badania obrazowe nerwów w USG, oceniające przewodnictwo w nerwach (elektro- neurografia) i mięśniach (elektromiografia), biopsję mięśni i nerwu.

Leczenie

Nie ma leku, który mógłby uz drowić uszkodzone nerwy i przywrócić ich właściwe funkcjonowanie. Leczenie polineuropatii polega więc na zwalczaniu choroby lub czynnika, który ją wywołał. A więc na podawaniu leków minimalizujących objawy cukrzycy czy niewydolności wątroby, wyrównywaniu niedoborów żywieniowych, zwłaszcza w zakresie białek, witamin (z grupy B!) i mikroelementów, rezygnacji z używek (lub leczeniu odwykowym) itd.

Stosowane są preparaty usprawniające krążenie obwodowe, przy bólu – leki z grupy NLPZ (niesterydowych leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych) oraz leki opioidowe. W terapii wykorzystuje się też trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny.

Pomocne bywają ćwiczenia, masaże, fizykoterapia i akupunktura. Niekiedy duże znaczenie ma dobór odpowiedniego obuwia (na twardej podeszwie, chroniącego stopę przed urazami).

Nasz ekspert dr n. med. Przemysław Richter, neurolog z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie: Nerwy ob- wodowe to pęczki biegnących obok siebie włókien – czuciowych, rucho- wych i układu autonomicznego (nie- zależnego od naszej woli, niezbęd- nego do funkcjonowania narządów).

Neuropatie „z ucisku”

Podobne dolegliwości, jednak niesymetryczne, mogą być wynikiem uszkodzenia pojedynczego nerwu na skutek ucisku, urazu lub niedokrwienia.

Takie ryzyko stwarzają niektóre nawyki, m.in.: siedzenie z nogą opartą o krawędź mebla, zakładanie nogi na nogę, spanie z ręką podłożoną pod głowę lub ciało (czego przykładem jest tzw. „porażenie sobotniej no cy” – niedowład ręki po głębokim śnie poalkoholowym), uprawianie urazo wych sportów.

Koronnym przykładem neuropatii z ucisku jest zespół cieśni nadgarstka. Powstaje on na skutek intensywnego i długiego ucisku nerwu pośrodkowego biegnącego wąskim kanałem w nadgarstku.

Jego przyczyną jest obrzęk zapalny nerwów i tkanek otaczających, po urazowe lub zwyrodnieniowe zacieśnienie ograniczonej przestrzeni kanału.

Początkowe objawy to obrzęk, ból i uczucie drętwienia ręki, które nasilają się przy czynnościach wykonywanych przy zgięciu nadgarstka – jak kierowanie samochodem, praca przy komputerze, gotowanie, sprzątanie, mycie naczyń. W zaawansowanych przypadkach dojść może do osłabienia czucia i siły ręki, a nawet zaniku mięśni.

Walka z bólem

Opanowanie bólu towarzyszącego polineuropatii wymagać może leczenia w poradni lecze nia bólu. Skierowanie wystawić może lekarz rodzinny i każdy le karz specjalista. Jeśli pacjent sam o nie prosi, gdyż nie pomaga mu dotychczasowe leczenie, jest wówczas opatrzone dopiskiem „na życzenie pacjenta”.

Na terenie Polski działa ponad 200 poradni leczenia bólu, przy czym ok. 20 z nich posiada certyfikat Polskiego Towarzystwa Badania Bólu i świadczy szeroki wachlarz usług. Oprócz farmakoterapii oferuje metody inwazyjne, m.in. blokady, neurolizy i termolezje, a ponadto – fizykoterapię i psychoterapię.

Życie na gorąco
Więcej na temat:tajemnicza | uszkodzenie | Nie | badania | leczenie | lekarz

Zobacz również

  • Od pewnego czasu, trwa to chyba od kilku miesięcy, gdy tylko położę się do łóżka, mam zawroty głowy. Bardzo mnie to niepokoi, co to może być? Jakie badania wykonać? Mam 65 lat. Joanna z Krynicy więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.