Reklama
  • Czwartek, 16 lutego (14:00)

    Choroba Alzheimera – „cukrzycą mózgu” ?

Kontrola poziomu cukru pomaga powstrzymać demencję

Zmiana diety może wydawać się błahą propozycją w obliczu tak złowróżbnej diagnozy jak choroba Alzheimera. Tymczasem ma ona wpływ zarówno na pojawienie się otępienia, jak i leczenie tego schorzenia. Profesor gerontologii i geriatrii Suzanne Craft z amerykańskiej Akademii Medycznej Wake Forest od dwudziestu lat bada, w jaki sposób to, co jemy, wpływa na nasz mózg.

Uciec od demencji

Choroba Alzheimera (Alzheimer Disease – AD) to najczęstsza postać otępienia. Szacuje się, że w Polsce żyje z nią 300 tys. osób, na świecie około 35 mln, zaś w roku 2030 ma być ich dwa razy więcej. Większość przypadków stanowią pojedyncze zachorowania w rodzinie.

Reklama

Niewielki procent związany jest z mutacją genetyczną i może być przekazywany z pokolenia na pokolenie. Przyczyny otępienia są wciąż słabo poznane. Obecnie wiele teorii opiera się na założeniu, że AD wywołuje osadzanie się w mózgu blaszek białka – beta-amyloidu i tau, które prowadzą do degradacji szarych komórek.

Coraz częściej mówi się też o tym, że cukrzyca typu 2 zwiększa ryzyko AD dwu-trzykrotnie. Im wcześniej ona wystąpi, tym wyższe ryzyko demencji. Co ciekawe, w przypadku obu tych chorób znaczenie mają takie czynniki jak otyłość, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu i trójglicerydów, mała aktywność fizyczna, a dodatkowo – wysoki poziom cukru we krwi i nieprawidłowo działająca insulina.

Wielu badaczy uważa związek między cukrzycą a otępieniem za tak ścisły, że w 2005 roku neuropatolog Suzanne de la Monte z amerykańskiego Uniwersytetu Browna nazwała wręcz chorobę Alzheimera... cukrzycą typu 3.

Prof. Suzanne Craft jest zdania, że tym, co wiąże ze sobą obie te choroby, jest oporność na insulinę.

Mózg jej potrzebuje

Po spożyciu posiłku zawierającego węglowodany trzustka zaczyna wydzielać insulinę. Ta usuwa glukozę z krwi i przenosi do komórek, gdzie zamieniana jest na energię. Czasem jednak organizm traci wrażliwość na insulinę i pojawia się insu linooporność.

Gdy komórki za słabo reagują na jej prawidłowe iloś ci, trzustka zwiększa produkcję hormonu, co prowadzi do cukrzycy typu 2. Tyle że – mimo podwyższonego poziomu insuliny – organizm nie potrafi już z niej korzystać.

Początkowo, by odkryć rolę insuliny w procesach pamięciowych, Suzanne Craft skupiła się na badaniu zdrowych osób. Uczestnicy eksperymentu pili słodkie napoje (glukoza powoduje wzrost wydzielania insuliny) i rozwiązywali testy.

Po spożyciu cukru lepiej radzili sobie z zadaniami. Gdy uwalnianie insuliny zanikało, zdolności umysłowe wracały do normy. Dlaczego? Mózg wyposażony jest w receptory insuliny. Hormon ten jest niezbędny zwłaszcza dla hipokampa, struktury odgrywającej istotną rolę w przenoszeniu informacji.

Przy braku insuliny lub zaburzonym jej przyswajaniu hipokamp ma zbyt mało energii do swoich zadań. To nie koniec działań insuliny w układzie nerwowym. Funkcjonuje też ona jako neuroprzekaźnik. Jej obecność warunkuje wręcz przeżycie i możliwość komunikowania się ze sobą neuronów – donosi prof. Suzanne Craft w bieżącym numerze pisma „Biochimica et Biophy- sica Acta”.

Dowiedziono, że jednorazowa dawka cukru powoduje skok insuliny i polepszenie funkcji poznawczych u zdrowych osób. Wydawać by się więc mogło, że – mając więcej insuliny we krwi – będziemy umysłowo sprawniejsi.

Paradoksalnie jednak wysokocukrowa dieta w dłuższym czasie... uniemożliwia neuronom korzystanie z niej. Bo gdy ilość insuliny jest nienormalnie duża, mózg sam ogranicza jej przyswajanie! Świadczy o tym kolejny eksperyment.

Ale... nie za dużo

Tym razem prof. Craft zaprosiła do badań 49 starszych osób: 29 z nich miało wczesne objawy AD, pozostali byli zdrowi. Ochotników podzielono na dwie grupy. Jedna grupa przez 30 dni spożywała – naśladując niezdrową dietę amerykańską – produkty z tłuszczami nasyconymi i z cukrami prostymi, drugiej grupie serwowano posiłki diety śródziemnomorskiej, korzystnie stabilizujące ilość insuliny.

Pod koniec miesiąca osoby z niezdrową dietą wypadły gorzej w testach pamięciowych niż w sprawdzianie przeprowadzonym na początku eksperymentu.

W ich płynie mózgowo-rdzeniowym pojawiło się też więcej beta-amyloidu łączonego z ryzykiem rozwoju AD. Zdaniem Suzanne Craft, największą przysługę, jaką można oddać swojemu mózgowi, jest więc dieta typu śródziemnomorskiego – bogata w ryby, produkty zbożowe z grubego przemiału, oleje roślinne, bezskrobiowe warzywa i niskoglikemiczne owoce – jak wiadomo, polecana również diabetykom.

Fastfoody a pamięć

Naukowcy z amerykańskiego Uniwersytetu Albany ostrzegają, że hipokamp uszkadzają też nasycone kwasy tłuszczowe i to już w ciągu 10 minut od posiłku. Wywołują trudności z przypomina- niem sobie faktów, a nawet roz wiązywaniem krzyżówek.

Po spożyciu jednego fastfooda te nie korzystne zmiany są odwracalne. Inaczej jest w przypadku częste go raczenia się tłuszczami. Jednym z najbardziej toksycznych skutków jest tłumienie peptydu mózgowego zwanego BDNF, któ ry bierze udział w tworzeniu pa mięci.

Toksyczna dieta inicjuje też groźną kaskadę reakcji chemicznych, które wywołują stan zapalny mózgu uszkadzający neurony i połączenia między nimi.

Testy zapachowe

Chorobę Alzheimera można rozpoznać na 10 lat przed pojawieniem się objawów demencji. Najwcześ niejszą zmianą pozwalającą progno zować AD jest zaburzenie w rozpoznawaniu zapachów.

Naukowcy z Massachusetts General Hospital w USA pracują nad testami, które pomaga ją identyfikować narażone na otę pienie osoby. Najbardziej użyteczne są testy OPID.

Uczestnikom badań prezentuje się wiele razy 20 różnych aromatów. Badani mają stwierdzić, czy dany zapach był już prezentowany wcześniej, i jakie słowo najlepiej go opisuje. Okazuje się, że gorsza zdolność rozpoznawania zapachów ma związek ze zmniejszeniem objętości dwóch obszarów mózgu – hipokampu i kory śródwęchowej.

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Uderzenie w głowę – ułamek sekundy, który może odmienić życie. Do tej pory nader często lekceważono zagrożenie, jakim jest wstrząśnienie mózgu. Tymczasem w wielu przypadkach jego długofalowe... więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.