Reklama
  • Poniedziałek, 4 stycznia (15:05)

    Alzheimer, czyli wielkie zapominanie

Skutkiem choroby jest degeneracja połączeń między komórkami nerwowymi...i w konsekwencji utrata wielu czynności życiowych. Dlatego chory wymaga stałej opieki.

Czy można zapobiec demencji?

Przypuszcza się, że w 2050 roku ponad milion Polaków może cierpieć na chorobę Alzheimera – trzy razy więcej niż dzisiaj. U około 5 proc. chorych przyczyną otępienia są mutacje określonych genów, lecz większość przypadków nadal jest niewyjaśniona.

W grę może wchodzić cały szereg czynników m.in. otyłość, brak ruchu, wysokie ciśnienie tętnicze krwi, a nawet mechaniczne urazy głowy. Badania naukowców z Uniwersytetu w Goeteborgu wskazują, że duży wpływ na ryzyko zachorowania ma również nastawienie do życia. Im bardziej się stresujemy i martwimy w średnim wieku, tym większe prawdopodobieństwo, że na starość będzie nam dolegać otępienie.

Reklama

Choroba Alzheimera dotyczy osób głównie w wieku powyżej 65. roku życia. Ryzyko wyraźnie rośnie z dalszym upływem lat. Do 69. r. życia na ten rodzaj demencji zapada 2 proc. osób. Wśród 90-latków choruje już 40 proc.

Objawy otępienia

Choroba Alzheimera polega na utracie lub upośledzeniu wyższych czynności korowych, takich jak pamięć, orientacja, rozumienie, liczenie, mowa czy ocena sytuacji. Prowadzi do nieodwracalnej utraty komórek nerwowych w mózgu. Alois Alzheimer opisał tę chorobę w 1907 roku jako „wielkie zapominanie”.

Nie chodzi jednak tylko o utratę pamięci i problemy podczas wykonywania codziennych czynności, lecz także o istotne zmiany osobowości, prowadzące do „zapomnienia” tożsamości.

Choroba zaczyna się bez widocznych objawów, a medycyna nadal nie zna metod pozwalających na wczesne jej wykrywanie. Może minąć nawet 10 lat, zanim pojawią się symptomy pozwalające na postawienie diagnozy. Ubytek komórek nerwowych sięga już wtedy kilkudziesięciu procent.

Oto lista typowych objawów choroby Alzheimera: zaburzenia pamięci w codziennym funkcjonowaniu, trudności z planowaniem, liczeniem i robieniem zakupów, zapominanie o ważnych wydarzeniach, utrata zainteresowania własnym hobby, unikanie kontaktów społecznych, trudności językowe. A także zaburzenia orientacji, widzenia i oceny odległości, rozróżniania kolorów, zaburzenia nastroju (apatia, lęki, urojenia) i zmiana osobowości, zaniedbywanie higieny osobistej.

Choroba jest nieodwracalna, ale wczesne wykrycie pozwala na podjęcie walki o ochronę neuronów i wydłużenie ich żywotności.

Redukcja ryzyka

Podobnie jak nie możemy mieć gwarancji, że unikniemy w przyszłości schorzeń układu krążenia czy nowotworowych, tak nie będziemy mieć stuprocentowej pewności, że ominie nas choroba Alzheimera czy inny rodzaj demencji umysłowej.

Istnieją jednak sposoby na zredukowanie ryzyka, a także na wydłużenie życia i podniesienie jego jakości. Te same czynniki, które wywołują choroby układu sercowo-naczyniowego, zwiększają jednocześnie groźbę schorzeń demencyjnych.

Dlatego aktywność fizyczna, zapobieganie otyłości, nadciśnieniu i hipercholesterolemii w dużym stopniu minimalizują ryzyko otępienia. Zalecana jest dieta bogata w warzywa i ryby. Duże znaczenie ma aktywność społeczna oraz intelektualna, które opóźniają zanik funkcji poznawczych. Tak więc przestrzeganie kilku prostych zasad znacząco może podnieść jakość życia w starszym wieku.

Farmakoterapia

Dotychczas nie znaleziono leku cofającego lub choćby wstrzymującego postęp choroby. Można ją opóźniać, lecz tylko we wczesnym stadium. Jeśli pacjent rozpoczyna terapię późno, gdy utracił 70-80 proc. komórek nerwowych kory, trudno mu już pomóc.

Stosuje się dwie grupy leków. W początkowym i średnio zaawansowanym stadium zaleca się inhibitory zwiększające ilość acetylocholiny, neuroprzekaźnika niezbędnego w procesie przekazywania informacji pomiędzy neuronami, przez blokowanie substancji ją rozkładających.

Rodzajem terapii jest podawanie blokera receptora NMDA (N-metylo-D-asparaginowy). Lek umożliwia odczytywanie przez neurony ważnych informacji, co jest warunkiem prawidłowego funkcjonowania mózgu. Stosuje się go także w zaawansowanym stadium.

W zapobieganiu chorobie i zwalnianiu jej postępu we wczesnym stadium znaczenie może mieć też hormonalna terapia zastępcza HTZ po menopauzie.

Między ludźmi

Aktywność wymagająca komunikowania się z innymi chroni sieci neuronalne przed degeneracją. Ważne są spotkania „twarzą w twarz”.

Co można robić? Utrzymywać wartościowe związki z ludźmi, angażować się społecznie. Zapisać się na zgodne z zainteresowaniami warsztaty, do klubu seniora, zajęcia Uniwersytetu III Wieku, wolontariat. Czy choćby poznawać nowe osoby na spacerze z psem, w kinie itd.

Także ci, którzy wciąż uczą się nowych rzeczy i stawiają przed sobą umysłowe wyzwania, są mniej narażeni na demencję. Pożyteczne za- jęcia: nauka języka obcego, gry strategiczne, rozwiązywanie zagadek, krzyżówek, sudoku. Konieczna jest też kontrola stresu. Tu pomoże spacer, relaksujący masaż i kąpiel, słuchanie muzyki.

Sportowy styl

Systematyczne ćwiczenia zmniejszają ryzyko choroby o połowę. Spowalniają też dalszy zanik funkcji poznawczych u osób, u których problem już wystąpił.

Według badań Alzheimer’s Research & Prevention Foundation pobudzają mózg do podtrzymywania istniejących połączeń neuronalnych i tworzenia nowych. Zaleca się 150 minut ćwiczeń tygodniowo.

Dieta dla umysłu

W 2014 r. magazyn „Neurobiology of Aging” opublikował przewodnik profilaktyki Alzheimera. Takie produkty jak: różnorodne warzywa, zwłaszcza zielonoliściaste i strączkowe, pełnoziarniste pieczywo, kasze, owoce jagodowe, ziarna, nasiona, orzechy, tłuszcze nienasycone pochodzące z ryb – w znacznym stopniu zapobiegają zaburzeniom poznawczym.

Szkodzą tłuszcze nasycone i trans (w słodyczach). Ograniczyć należy też nabiał, czerwone mięso i cukier. Choroba Alzheimera nazywana bywa „cukrzycą mózgu”: mózg chorych ma zmniejszoną wrażliwość na insulinę i szkodzi mu jego nadmiar.

Gdzie szukać pomocy?

Opieka nad osobą chorą, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach, wymaga obecności przez 24 godziny na dobę. Instytucjonalne formy opieki są, niestety, w Polsce niewystarczające – wciąż brakuje domów dziennego pobytu, specjalistycznych ośrodków, a państwowe domy opieki społecznej nie mają warunków, by zapewnić chorym odpowiednią pomoc.

We Wrocławiu powstaje pierwsze w Polsce Centrum Chorób Demencyjnych ze specjalistycznymi usługami psychogeriatrycznymi pod nazwą Angel Care. Osoby potrzebujące pomocy będą tam objęte kompleksową opieką, w tym regularnymi badaniami i programami rehabilitacji. Informacji o działających w Polsce stowarzyszeniach alzheimerowskich prowadzących grupy wsparcia, poradnictwo dla chorych i ich opiekunów, szukaj na: www.chorobaalzheimera.pl.

Nocny wypoczynek

Zaburzenia snu to jeden z czynników rozwoju choroby Alzheimera. Przypuszcza się, że niewystarczający wypoczynek nocny podnosi poziom szkodliwego białka beta-amyloidu, odpowiedzialnego za degradację neuronów.

Najczęstszymi objawami w przebiegu choroby są częste nocne wybudzenia połączone ze splątaniem i stanem pobudzenia. W ciągu dnia obserwuje się natomiast senność, której towarzyszy potrzeba drzemki, co dodatkowo zaburza nocny sen. Powoduje to dalsze zmniejszenie aktywności i drażliwość chorego, pogarszanie funkcji poznawczych.

Dobry sen sprawia natomiast, że lepiej zapamiętujemy różne dane i potrafimy nimi sprawniej rozporządzać. Większość dorosłych potrzebuje aż ośmiu godzin snu, by normalnie funkcjonować w ciągu dnia.

Nasz ekspert prof. Michael Davidson, psychogeriatra, ekspert w zakresie badań nad chorobą Alzheimera i opracowywania leków na demencję, prezes Centrum Alzheimera w Tel Avivie, współzałożyciel Centrum Seniora Angel Care we Wrocławiu

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Za pomocą promieni X można badać nie tylko układ kostny, ale też tkanki miękkie, np. zatoki, naczynia krwionośne i dno oka. więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.